Bestaat de bibliotheek waar je heen gaat om boeken te lenen over tien jaar nog ? Op internet heeft zich in rap tempo een netwerk aan pirate libraries ontwikkeld, waarmee alle denkbare kennis met één muisklik binnen handbereik is. Ze zorgen voor een revolutie in kennisverspreiding, denkt UvA-postdoc Balász Bodó.
De van oorsprong Hongaarse Bodó doet bij het Instituut voor Informatierecht van de UvA onderzoek naar zogenaamde pirate libraries: een wereldwijd netwerk van sites met een gigantische collectie aan boeken, artikelen en tijdschriften. Schaduwbibliotheken, noemt hij ze ook wel. Net als gewone bibliotheken zijn ze een kennisportaal. Alleen massaler en makkelijker te bereiken dan menig reguliere bibliotheek. En in plaats van te lenen, pluk je de collectie er gratis vanaf.
Boekpiraterij
Eigenlijk werkt het net als de illegale site The Pirate Bay, legt Bodó uit. ‘Alleen ga je daarheen voor de laatste aflevering van Game of Thrones, terwijl je hier bijvoorbeeld een recent boek uit de politicologie vindt.’ Toch is er een belangrijk verschil met websites die je alleen laten zoeken in door andere mensen beschikbaar gestelde collecties, zoals peer-to-peersites als The Pirate Bay. De piratenbibliotheken stimuleren het juist dat je in één keer een hele collectie downloadt, je eigen boeken toevoegt en zo een eigen ‘filiaal’ van je bibliotheek opricht. Alles wat je nodig hebt om een eigen bieb op te zetten kun je er downloaden: de collectie, de websitecode, de zoekinterface. Ook dat hebben de piraten afgekeken van de offline wereld: voor de veiligheid is het altijd beter om van één boek meerdere exemplaren te hebben, het liefst in zo veel mogelijk bibliotheken.
Revolutie
In zijn onderzoek richt Bodó zich alleen op de wetenschappelijke schaduwbibliotheken, waar publicaties van academici verspreid worden. Volgens hem zijn het juist deze sites die een radicale verandering in de verspreiding van kennis in gang zetten. Hij benadrukt de discrepantie: waar de arbeidsmarkt en de financiële markt inmiddels volledig gemondialiseerd zijn, is toegang tot kennis dat nog niet. Terwijl dat door moderne media juist zo eenvoudig zou kunnen zijn. Uit eigen ervaring weet hij hoe de piratensites wetenschappers kunnen helpen.
Toen hij lesgaf in Boedapest worstelde hij met de beperkte beschikbaarheid van wetenschappelijke boeken en artikelen.‘Ik wilde gewoon de stof opgeven die ze op Harvard en Stanford ook gebruiken. Maar als ik mijn studenten naar de bieb stuurde, hoorden ze daar steeds: sorry, dat hebben we niet.’ Het illustreert volgens Bodó het belang van de bibliotheken. Waar de sites in het Westen vooral gebruikt worden voor het gemak, gaat het in Oost-Europa en in derdewereldlanden om werk dat op een andere manier überhaupt niet beschikbaar is. Juist in landen als Rusland, India en Iran blijken de sites veelvuldig geraadpleegd te worden. Daarmee is de ontwikkeling volgens Bodó vergelijkbaar met de opkomst van de illegale pers in de Verlichting. ‘Destijds waren er talloze clandestiene drukkers die verboden, radicale boeken verspreidden. Dit is daarmee vergelijkbaar. Het is een revolutie in kennisverspreiding. Het geeft elke persoon ter wereld, hoe arm ook, toegang tot dezelfde middelen als iemand die in Cambridge of Oxford zit.’
Neem zelf een kijkje in een van de volgende piratenbiebs:
Lees het hele artikel over de piratenbibliotheken in Folia Magazine
De van oorsprong Hongaarse Bodó doet bij het Instituut voor Informatierecht van de UvA onderzoek naar zogenaamde pirate libraries: een wereldwijd netwerk van sites met een gigantische collectie aan boeken, artikelen en tijdschriften. Schaduwbibliotheken, noemt hij ze ook wel. Net als gewone bibliotheken zijn ze een kennisportaal. Alleen massaler en makkelijker te bereiken dan menig reguliere bibliotheek. En in plaats van te lenen, pluk je de collectie er gratis vanaf.
Boekpiraterij
Eigenlijk werkt het net als de illegale site The Pirate Bay, legt Bodó uit. ‘Alleen ga je daarheen voor de laatste aflevering van Game of Thrones, terwijl je hier bijvoorbeeld een recent boek uit de politicologie vindt.’ Toch is er een belangrijk verschil met websites die je alleen laten zoeken in door andere mensen beschikbaar gestelde collecties, zoals peer-to-peersites als The Pirate Bay. De piratenbibliotheken stimuleren het juist dat je in één keer een hele collectie downloadt, je eigen boeken toevoegt en zo een eigen ‘filiaal’ van je bibliotheek opricht. Alles wat je nodig hebt om een eigen bieb op te zetten kun je er downloaden: de collectie, de websitecode, de zoekinterface. Ook dat hebben de piraten afgekeken van de offline wereld: voor de veiligheid is het altijd beter om van één boek meerdere exemplaren te hebben, het liefst in zo veel mogelijk bibliotheken.
Revolutie
In zijn onderzoek richt Bodó zich alleen op de wetenschappelijke schaduwbibliotheken, waar publicaties van academici verspreid worden. Volgens hem zijn het juist deze sites die een radicale verandering in de verspreiding van kennis in gang zetten. Hij benadrukt de discrepantie: waar de arbeidsmarkt en de financiële markt inmiddels volledig gemondialiseerd zijn, is toegang tot kennis dat nog niet. Terwijl dat door moderne media juist zo eenvoudig zou kunnen zijn. Uit eigen ervaring weet hij hoe de piratensites wetenschappers kunnen helpen.
Toen hij lesgaf in Boedapest worstelde hij met de beperkte beschikbaarheid van wetenschappelijke boeken en artikelen.‘Ik wilde gewoon de stof opgeven die ze op Harvard en Stanford ook gebruiken. Maar als ik mijn studenten naar de bieb stuurde, hoorden ze daar steeds: sorry, dat hebben we niet.’ Het illustreert volgens Bodó het belang van de bibliotheken. Waar de sites in het Westen vooral gebruikt worden voor het gemak, gaat het in Oost-Europa en in derdewereldlanden om werk dat op een andere manier überhaupt niet beschikbaar is. Juist in landen als Rusland, India en Iran blijken de sites veelvuldig geraadpleegd te worden. Daarmee is de ontwikkeling volgens Bodó vergelijkbaar met de opkomst van de illegale pers in de Verlichting. ‘Destijds waren er talloze clandestiene drukkers die verboden, radicale boeken verspreidden. Dit is daarmee vergelijkbaar. Het is een revolutie in kennisverspreiding. Het geeft elke persoon ter wereld, hoe arm ook, toegang tot dezelfde middelen als iemand die in Cambridge of Oxford zit.’
Neem zelf een kijkje in een van de volgende piratenbiebs:
- Een grote, maar ongesorteerde collectie vind je bij Bookzz.
- Een stuk kleiner is het aanbod van Aaaarg: een bibliotheek die zich speciaal richt op filosofie en andere geesteswetenschappen.
- Monoskop heeft maar een kleine collectie, maar is gespecialiseerd in media, kunst en cultuur.
Lees het hele artikel over de piratenbibliotheken in Folia Magazine
